هرطبقه برنگى مخصوص و مظهر خورشيد و ماه و سيارات بوده است . از جمله رسوميكه ديوكس برقرار كرده و ظاهرا آن را هم از آشور بايد اقتباس كرده باشد اين بود كه روبرو شدن با سلطانرا ممنوع ساخت و تمام عرايض بتوسط پيغام آوران بايد داده شود و اين ترتيبات براى اين بود كه بواسطهء دور بودن پادشاه از انظار در دلها رعب داشته باشد و اگر غير از اين ميكردند بيم آن بود كه بزرگان مملكت نسبت بسلطان عاصى شوند . شرح فوق منقول از هرودوت است و گمان ميرود راست باشد ، علاوه برين چنان كه سابقا مذكور داشته‌ايم شخصى موسوم به ديا خ اكو كه از رؤساى طبقهء منّاى بوده در سال 715 قبل از ميلاد به حماة تبعيد شده و مىبينيم دو سال بعد محلى كه با همدان مطابق است بيت ديا خ اكو « 1 » ناميده مىشود و چون موقعى كه برحسب روايات براى آن واقعه معين شده با تاريخ ديا خ اكو خيلى موافقت دارد احتمال كلى ميرود كه مؤسس واقعى خانوادهء سلطنتى ماد همان ديوكس بوده است . زبان ماد بقول استرابن زبان ماديها زبان پارسيان و آريان و باختريان و و سغديان « 2 » كمال مشابهت را داشته است . متأسفانه هرچه كاوش كرده‌اند كتيبه‌اى بدين زبان بدست نيامده است . در همدان كه طالبان گنج زمين را كاوش بسيار كرده‌اند از زبان ماد آثارى كشف نشده « 3 » ، در اين صورت اينمطلب بيفائده نيست كه بگوئيم زبان ماد فقط زبان تكلمى بوده و براى كتابت استعمال نميشده است چه نظاير اين امر مكرر ديده شده ، مثلا در افغانستان زبان ملى پشتو و زبان كتابتى فارسى است و ممكن است كه زبان كتابت ماد زبان آشورى بوده باشد . عقيدهء خ اپرت « 4 » اين است كه زبان ماد همان است كه در ستون دوم كتيبه‌هائى ديده مىشود كه بسه زبان منقوش مىباشد ولى امروز عموما آن را زبان شوش ميدانند .

--> ( 1 ) - Bit - Dayaukku . ( 2 ) - 15 ، 2 ، 8 « مؤلف » . ( 3 ) - در 1913 هيئت فرانسوى مصلى را كندند ليكن چيزى كه قابل توجه باشد بدست نياوردند « مؤلف » . ( 4 ) - Oppert .